↰ Strona główna Trener zadań PDF

Wzory — fizyka

etap szkolny · str. 1/2

Stałe

g = 10 N/kg = 10 m/s²
siła ciężkości
Fc = m · g
dokładne g
1 N/kg = 1 m/s² · g = 9,81 N/kg
gęstość
ρwody = 1000 kg/m³ = 1 g/cm³
ρpowietrza = 1,2 kg/m³
ciśn. atmosf.
p = 1000 hPa
dźwięk
v = 340 m/s · π = 3,14

Jednostki SI

podstawowe
m · kg · s · K · A · mol
siła
1 N = 1 kg · m/s²
ciśnienie
1 Pa = 1 N/m²
praca, energia
1 J = 1 N · m = 1 W · s
moc
1 W = 1 J/s
częstotliwość
1 Hz = 1/s

Przedrostki

giga  G
1 000 000 000
decy  d
0,1
mega  M
1 000 000
centy  c
0,01
kilo  k
1000
mili  m
0,001
hekto  h
100
mikro  µ
0,000001
deka  da
10
nano  n
0,000000001

Gęstość

gęstość
ρ = m / V · m = ρ · V · V = m / ρ
objętość
prostopadłościan : V = a · b · c
sześcian : V = a³    walec : V = π · r² · h

Praca, moc, energia

praca
W = F · s
moc
P = W / t · P = F · v · W = P · t
energia
Ep = m · g · h · Ek = m · v² / 2
zachowanie energii
Ep + Ek = const
spadek z wys. h
v = √(2 · g · h) · h = v² / (2 · g)
sprawność
η = Wuż / Wwł · 100%
energia prądu
E [kWh] = P [kW] · t [h]

Przeliczenia

czas
1 h = 60 min = 3600 s
1 doba = 86 400 s
długość
1 km = 1000 m
1 m = 100 cm = 1000 mm
pole
1 m² = 10 000 cm²
1 cm² = 0,0001 m²
objętość
1 m³ = 1000 dm³ = 1 000 000 cm³
1 cm³ = 0,000001 m³
1 l = 1 dm³ = 1000 cm³
masa
1 t = 1000 kg
1 kg = 1000 g · 1 g = 0,001 kg
prędkość
1 m/s = 3,6 km/h
km/h → m/s : ÷ 3,6
m/s → km/h : × 3,6
gęstość
1 g/cm³ = 1000 kg/m³
1 kg/m³ = 0,001 g/cm³
ciśnienie
1 hPa = 100 Pa · 1 kPa = 1000 Pa
1 MPa = 1 000 000 Pa
1 bar = 100 000 Pa
energia
1 kJ = 1000 J · 1 MJ = 1 000 000 J
1 Wh = 3600 J
1 kWh = 3 600 000 J = 3,6 MJ
moc
1 kW = 1000 W
1 MW = 1 000 000 W · 1 KM = 735,5 W

Kinematyka

prędkość
v = s / t · s = v · t · t = s / v
prędkość średnia
vśr = scałk / tcałk
przyspieszenie
a = (vk − v0) / t
przyspieszony
opóźniony
v = v0 + a · t
v = v0 − a · t
droga
s = v0 · t + a · t² / 2
gdy v0 = 0
v = a · t · s = a · t² / 2 · s = v · t / 2
spadek swobodny
h = g · t² / 2 · v = g · t
droga hamowania
s = v² / (2 · a)

Ciśnienie

ciśnienie
p = F / S · p = m · g / S
hydrostatyczne
p = ρ · g · h
na dnie
p = patm + ρ · g · h
prasa hydrauliczna
F1 / S1 = F2 / S2

Wzory — fizyka

etap szkolny · str. 2/2

Dynamika

I zasada
Fw = 0  ⇒  v = const
II zasada
F = m · a · a = F / m · m = F / a
III zasada
Fakcji = − Freakcji

Składanie sił

zgodne zwroty
Fw = F1 + F2
przeciwne zwroty
Fw = | F1 − F2 |
prostopadłe
Fw = √(F1² + F2²)
równia — wzdłuż
F = Fc · sin α
równia — nacisk
Fn = Fc · cos α

Tarcie

siła tarcia
T = f · Fn
podłoże poziome
Fn = m · g

Sprężystość

prawo Hooke'a
F = k · Δx · k = F / Δx
energia sprężyst.
Es = k · Δx² / 2

Prędkość względna

zgodne zwroty
vwzgl = v1 − v2
przeciwne zwroty
vwzgl = v1 + v2
spotkanie
t = s / (v1 + v2)
dogonienie
t = s / (v1 − v2)

Ruch po okręgu

okres
T = t / n · T = 1 / f
częstotliwość
f = n / t · f = 1 / T
prędkość
v = 2 · π · r / T · v = 2 · π · r · f
obwód
l = 2 · π · r

Pęd

pęd
p = m · v
zach. pędu
pprzed = ppo
zderzenie
m1v1 + m2v2 = (m1 + m2) · v
odrzut
m1 · v1 = m2 · v2

Maszyny proste

dźwignia
F1 · r1 = F2 · r2
bloczek nieruchomy
F = Fc · s = h
bloczek ruchomy
F = Fc / 2 · s = 2 · h
kołowrót
F · R = Fc · r
równia pochyła
F = Fc · h / l · W = Fc · h

Siła wyporu

siła wyporu
Fw = ρcieczy · g · Vzanurz
ciężar pozorny
Fpoz = Fc − Fw
ciało pływa
Fw = Fc
ρcieczy · Vzanurz = ρciała · Vcałk
tonie / zawisa / pływa
ρciała > = < ρcieczy

Fale i dźwięk

fala
v = λ · f
okres
T = 1 / f · f = 1 / T
echo
s = v · t / 2

Wykresy — nachylenie / pole

s(t)
nachylenie = v
v(t)
nachylenie = a · pole = s
m(V)
nachylenie = ρ
F(Δx)
nachylenie = k
p(h)
nachylenie = ρ · g

Gęstości [kg/m³]

korek
250
aluminium
2700
drewno
500–600
stal
7800
benzyna
700
miedź
8900
lód
900
ołów
11 300
woda
1000
rtęć
13 600